Conventio in manum.html



Conventio in manum – w prawie rzymskim, wejście żony pod władzę agnacyjną (manus) męża.

edytuj Skutki conventio in manum i jego braku

Samo zawarcie ważnego rzymskiego małżeństwa, które następowało poprzez nieformalne oświadczenia woli nupturientów, nie powodowało uzyskania władzy nad żoną. Żona mogła pozostawać poza rodziną agnatycyjną swojego męża. Władzę ojcowską nad nią utrzymywał wówczas jej dotychczasowy pater familias (jeśli była alieni iuris)bądź pozostawała osobą alieni iuris, jeżeli status ten uzyskała wcześniej. W stosunku do rodziny męża pozostawała osobą obcą nawet wobec własnych dzieci. Takie małżeństwo niektórzy współcześni romaniści nazywają matrimonium sine manu.

Conventio in manum (wejście pod władzę męża) następowało poprzez czynności prawne. Jeżeli żona dostawała się pod władzę swego męża (manus) jako głowy rodziny, wówczas z punktu widzenia prawa stawała się agnatycyjną córką swojego męża (filiae loco). W stosunku do swoich dzieci była agnacyjną siostrą (sororis loco). Jeżeli przed zawarciem małżeństwa, będąc osobą sui iuris, miała własny majątek, wówczas traciła go na rzecz głowy nowej rodziny agnatycznej. Jeżeli sam mąż nie był sui iuris, dostawała się ona pod władzę jego pater familias. Z kolei takie małżeństwo określane jest niekiedy jako matrimonium cum manu.

Conventio in manum było jedną z przyczyn powodujących capitis deminutio minima. Oznaczało ono wykluczenie kobiety z kręgu spadkobierców po jej ojcu (było to w pewnym stopniu rekompensowane przez danie posagu przez ojca). Kobieta uzyskiwała jednak prawo do spadku po swoim mężu.

edytuj Sposoby wejścia pod manus

Conventio in manus mogło odbyć się na trzy sposoby: confarreatio, coemptio lub usus.

Confarreatio było obrzędem o charakterze sakralnym, wywołującym skutek prawny pod postacią uzyskania władzy nad żoną.

Coemptio to pozorna sprzedaż kobiety we władzę męża w drodze mancypacji.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Coemptio.

Conventio in manus mogło także nastąpić w drodze swego rodzaju zasiedzenia władzy nad żoną (usus). Następowało to jeżeli żona pozostawała w domu swego męża nieprzerwanie przez okres roku. Wystarczyło jednak, by żona opuściła dom męża na trzy kolejne noce, by mąż nie nabywał nad nią władzy - usurpatio trinoctii

edytuj Bibliografia

• Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński "Rzymskie prawo prywatne" Kraków 1999 ISBN 83-7211-089-1
• Władysław Rozwadowski "Prawo rzymskie" Wydanie II. Poznań 1992 ISBN 83-01-10031-1