Gajusz (jurysta rzymski).html



Ten artykuł dotyczy jurysty rzymskiego - Gajusza. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Gajusz, Gaius (II w. n.e.) - wybitny jurysta rzymski, znany głównie jako autor Instytucji Gajusza.

Niewiele wiadomo o jego życiu. Urodził się prawdopodobnie pod koniec panowania cesarza Trajana (53-117), a zmarł około 180 r. n.e. Fakt, że znane jest jedynie jego imię, a w jego stylu pisania występują formy greckie, może wskazywać, że mieszkał w którejś z rzymskich prowincji wschodnich. Nie jest to jednak pewne. Sam Gajusz jest uznawany w środowiskach naukowych za postać bardzo tajemniczą i kontrowersyjną. ^[1]

W swojej działalności Gajusz zajmował się głównie nauczaniem prawa rzymskiego. Nie posiadał ius publice respondendi, nie piastował funkcji publicznych, nigdy nie był też cytowany przez współczesnych mu jurystów klasycznych. Dopiero po śmierci doceniono jego dorobek prawny. W 426 r. wraz z Papinianem, Paulusem, Ulpianem i Modestinusem został wymieniony w Ustawie o cytowaniu. Wiele fragmentów z jego komentarzy i monografii weszło następnie w skład Digestów, a Instytucje Gajusza posłużyły jako podstawa dla nowych Instytucji Justyniana.

edytuj Instytucje Gajusza

Instytucje Gajusza^[2], Institutiones - podręcznik do nauki prawa napisany przez Gajusza około 160 r. n.e. Składa się z 4 ksiąg. Przełomowa była zastosowana w nim systematyka prawa, które zostało podzielone na trzy działy:

• ius quod ad personas pertinet (dotyczące osób)
• ius quod ad res pertinet (dotyczące rzeczy)
• ius quod ad actiones pertinet (dotyczące powództw)

Do XIX w. Instytucje Gajusza znane były wyłącznie dzięki fragmentom z Digestów i Instytucjom Justyniana. Dopiero w 1816 r. w bibliotece kapituły w Weronie zostały one odkryte przez Bartholda Niebuhra. To wydarzenie miało ogromny wpływ na rozwój wiedzy na temat prawa rzymskiego, szczególnie okresu prawa klasycznego.

Cytując Instytucje Gajusza najpierw umieszcza się literę G, a następnie numer księgi i numer fragmentu. np: G. 2,78 oznacza, że ten tekst to 78 fragment z drugiej księgi Instytucji Gajusza.

edytuj Bibliografia

• Bojarski W., Dajczak W., Sokala A., Verba Iuris. Reguły i kazusy prawa rzymskiego, s. 138-139, Toruń 2000, ISBN 83-7285-021-6
• Rozwadowski W., Prawo rzymskie, Poznań 1992, ISBN 83-900964-5-5
• Kolańczyk K., Prawo rzymskie, §21, Warszawa 2000

edytuj Linki zewnętrzne

Na tej stronie znajduje się elektroniczna wersja Instytucji Gajusza w tłumaczeniu na język angielski.

edytuj Przypisy

1. ↑ Sprawozdanie w CPH 21, 1969, z. 1, s. 204-210 (W. Wołodkiewicz).
2. ↑ tej nazwy używa się dla rozróżnienia od wydanych w 533 r. n.e. Instytucji Justyniana, wchodzących w skład Corpus Iuris Civilis. Oba dzieła zostały w oryginale zatytułowane Institutiones

edytuj Zobacz też

Gajusz Juliusz Cezar