In iure cessio.html



In iure cessio – (od łac. cedere – ustąpić, odchodzić) – w prawie rzymskim, odstąpienie prawa przed sądem, jeden ze sposobów pochodnego nabycia własności kwirytarnej.

edytuj Geneza i przebieg in iure cessio

In iure cessio było dwustronną czynnością prawną, dokonywaną w formie pozornego procesu windykacyjnego. Wywodziło się ono z postępowania legis actio sacramento in rem, tj. procesu którego przedmiotem było prawo o charakterze bezwzględnym (np. własność). Nabywca występujący jako pozorny powód, stwierdzał przed pretorem – na pierwszym etapie procesu (in iure) – dotykając jednocześnie nabywany przedmiot laską, iż dana rzecz należy do niego. Zbywca występujący jako pozorny pozwany, uznawał powództwo, potwierdzając roszczenia powoda lub milcząco się z nimi zgadzając. W konsekwencji przegrywł proces, na zasadzie confessio in iure. Nie było potrzeby dalszego kontynuowania postępowania, a pretor przyznawał „sporną” rzecz powodowi (nabywcy).

edytuj Charakter in iure cessio

Ponieważ do dokonania in iure cessio konieczne było wszczęcie procesu legisakcyjnego, jego uczestnikami mogli być jedynie obywatele rzymscy, mający prawo uczestniczenia w takim procesie (zdolność sądową). In iure cessio było sformalizowaną czynnością prawną o charakterze abstrakcyjnym. Ponadto nie można jej było obwarować warunkiem (condicio) ani terminem (dies), gdyż należała do tzw. actus legitimi.

In iure cessio wyszło z użycia w IV w., a ostatecznie zostało zniesione w kodyfikacji justyniańskiej.

edytuj Zastosowanie in iure cessio

Za pomocą in iure cessio:

• nabywano własność kwirytarną (w szczególności na res mancipi),
• ustanawiano służebności,
• powierniczo przenoszono własność rzeczy,
• dokonywano darowizny,
• wyzwalano niewolników (manumissio vindicta),
• dokonywano adopcji,
• odstępowano spadek (in iure cessio hereditatis).

edytuj Bibliografia

• Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński "Rzymskie prawo prywatne" Kraków 1999 ISBN 83-7211-089-1
• Władysław Rozwadowski "Prawo rzymskie" Wydanie II. Poznań 1992 ISBN 83-01-10031-1