Max Weber.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Max Weber (ur. 21 kwietnia 1864 w Erfurcie, zm. 14 czerwca 1920 w Monachium) - niemiecki socjolog, historyk, ekonomista, prawnik, religioznawca i teoretyk polityki.
Brat socjologa Alfreda Webera.
Biografia
* urodził się 21 kwietnia 1864r. w Erfurcie * ojciec, Max Weber, był doktorem prawa i znanym politkiem * Weber był najstarszym spośród siedmiorga rodzeństwa * w latach 1869-1882 mieszkał w Berlinie * 1882-1884 studiował równocześnie prawoznawstwo, filozofię i ekonomię w Heidelbergu * 1883-1884 odbył służbę wojskową jako podchorąży w Starsburgu * 1884-1885 kontynuował studia na uniwersytecie w Berlinie * 1885-1886 kończył studia na uniwersytecie w Göttingen * 1886-1893 mieszkał w Charlottenburgu [Berlin] * 1889r. otrzymał tytuł doktora na uniwersytecie w Berlinie * 1892r. otrzymał habilitację * 1893-94 był profesorem nadzywczajnym na uniwersytecie w Berlinie * 1894-1897 mieszkał w Freiburgu, gdzie otrzymał stanowisko profesora zwyczajnego * w 1897r. zmarł ojciec Webera; dwa miesiące wcześniej Weber pokłócił się z nim i się już nigdy nie pogodzili; od tamtej pory stał się bardzo podatny na stres oraz zaczął cierpieć na bezsenność, przez co musiał w końcu przerwać swoje wykłady * 1900-1902r. przebywał w sanatorium w Urach i we Włoszech * w 1903r został współwydawcą Archiv für Sozialwissenschaft und Sozialpolitik, gdzie pojawiła się słynna praca Etyka protestancka i duch kapitalizmu * w 1912r. prówbował stworzyć lewicową partię, która łączyłaby socjaldemokratów i liberałów; przedsięwzięcie to okazało się nieporozumieniem, gdyż liberałowie bali się rewolucyjnych haseł socjademokratów * w 1915r. został mianowany dyrektorem szpitala w Heidelbergu * w 1918r. brał udział w rokowaniach pokojowych; mocno obstawał za umieszczeniem w Konstytucji Weimarskiej Artykułu 48, który kilkanaście lat później pozwolił Hitlerowi ustanowić dyktaturę * w 1918r. powrócił na uniwerytet w Berlinie * w 1919r. został kierownikiem pierwszej niemieckiej katedry socjologii na uniwersytecie w Monachium * był potępiany przez prawicowych studentów za swoje lewicowe poglądy (pikietowali nawet pod jego domem) w związku z czym postanowił porzucić politykę * zmarł 14 czerwca 1920r. na zapalenie płuc
(źródło: http://www.sociologie.akcja.pl/weber.htm )
Spis treści |
edytuj Dzieła
Najważniejsze dzieła Webera to Etyka protestancka i duch kapitalizmu (Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus, 1905, wyd. pol. 1994) oraz Gospodarka i społeczeństwo (Wirtschaft und Gesellschaft, 1922, wyd. pol. 2002).
edytuj Poglądy
Jedną z podstawowych zasług Webera jest umocowanie metodologii nauk społecznych. Weber odrzucał pozytywistyczną koncepcję nauk społecznych jako nauk przyrodniczych (której przedstawicielem był np. Auguste Comte). Weber postulował, aby nadać naukom społecznym ścisły i obiektywny charakter poprzez opracowywanie specyficznej dlań metodologii i filozofii nauki (np. koncepcja typów idealnych[1]), opisywanie ich jak najbardziej precyzyjnym językiem (wprowadził wiele do dziś użytecznych pojęć) oraz prowadzenie zakrojonych na szeroką skalę badań historyczno-porównawczych.
Swoją teorię socjologiczną Weber buduje na pojęciu działania. Od innych zachowań ludzkich odróżnia je to, że działający podmiot wiąże z nim subiektywny sens. Operacja rozumienia (Verstehen) jest możliwa tylko w odniesieniu do działań racjonalnych. Weber wierzył jednak, że człowiek w większości przypadków nie zachowuje się racjonalnie. Dlatego też postulował badanie ludzkich zachowań poprzez zestawianie ich z w pełni racjonalnymi i logicznie spójnymi typami idealnymi. Badacz miał wyciągać wnioski na podstawie różnic między typem idealnym, a faktycznym działaniem. W odniesieniu do działań afektywnych, opierających się na stanach uczuciowych, pomocna jest też empatia, do tradycjonalnych zaś - pamięć historyczna.
Pojęcie działania racjonalnego jest kluczem do zrozumienia procesu racjonalizacji, charakterystycznego dla kultury zachodniej. Nastawienie na racjonalność jest tym, co wyróżnia etykę protestancką rozwijaną przez wywodzący się z kalwinizmu purytanizm. Weber stawia tezę, że kierunkiem rozwoju społeczeństwa zachodniego jest odchodzenie od tradycji i rozszerzenie obszarów, w których dominuje myślenie i działanie o charakterze racjonalnym. Proces ten Weber określał jako odczarowywanie świata - niszczenie świata opartego na magii. Wyrazem tych przekonań są zwłaszcza analizy Webera dotyczące biurokracji. Słynna jest jego teza o wyższości protestanckich świąt Wielkiej Nocy nad katolickim Bożym Narodzeniem.
edytuj Weber a sprawa polska
Weber był aktywnym ideologiem działań skierowanych przeciw Polakom i kulturze polskiej na ziemiach znajdujących się pod panowaniem pruskim. Uważał, iż Polacy zachowując swoją tożsamość nie mogą być obywatelami państwa niemieckiego, które powinno być w jego przekonaniu oparte na wspólnej kulturze (Kulturstaat). Popierał w związku z powyższym publicznie zdecydowane działania germanizacyjne w wymiarze administracyjnym, ekonomicznym i kulturowym. Aktywnie wspierał swoimi wystąpieniami "Hakatę" dostarczając jednocześnie jej ideologom naukowych uzasadnień. W poźniejszym okresie wyrażał także opinie o nieprzystawalności do niemieckiej tożsamości katolików i Żydów [2]
edytuj Zobacz też
edytuj Przypisy
- ↑ zob. Paweł Załęski Typy idealne w socjologii religii Maxa Webera: Analiza struktury kategoryzującej pole religijne, Kultura i Społeczeństwo nr 224, Warszawa 2003
- ↑ Gary A. Abraham, "Max Weber: Modernist Anti-Pluralism and the Polish Question", New German Critique, No. 53. (Spring - Summer, 1991), pp. 33-66.