Słowianie zachodni (najjaśniejszy kolor), wschodni i południowi
Słowianie zachodni – indoeuropejska grupa ludnościowa Europy, zamieszkująca wschodnią i środkową część tego kontynentu. Do Słowian zachodnich zalicza się: Czechów, Kaszubów, Łużyczan, Polaków i Słowaków. W okresie migracji i ekspansji Słowian (VI-VII wiek) ludność ta zachowywała jednośćpotrzebne źródło kulturową i zapewne także w znacznej mierze językową. Dopiero usadowienie się Węgrów na Nizinie Węgierskiej u schyłku IX w. przerwało intensywne kontakty między Słowianami zamieszkującymi na północ od Karpat i Sudetów a Słowianami naddunajskimi i bałkańskimi. Spowodowało to powstanie coraz większego zróżnicowania między Słowianami Zachodnimi a Południowymi. Również różnice pomiędzy Słowianami Zachodnimi a Wschodnimi zaczęły formować się dopieropotrzebne źródło w X w., kiedy powstały konkurujące ze sobą państwa Rusi Kijowskiej i Polski. Proces różnicowania pogłebiony został faktem przyjęcia chrześcijaństwa w innym obrządku, co po schizmie w 1054 r. stało się czynnikiem tworzącym zasadnicze odmienności. W ten sposób - dopiero w X w. - wykształciły się 3 grupy Słowian, m.in. Słowian zachodnich.
edytuj Plemiona zachodniosłowiańskie
Słowianie zachodni aż do XI wieku zachowali jedność językową, w późniejszym okresie nastąpiło zróżnicowanie:
edytuj Plemiona zachodniosłowiańskie na obszarze Polski
Plemiona zachodniosłowiańskie i inne, występujące na obecnym obrzarze Polski wspomniane w Geografie Bawarskim z roku 845.
| poz.: |
nazwa |
naz. polska |
liczba grodów |
| 7, |
Hehfeldi
|
Hawelanie |
8 |
| 15, |
Miloxi
|
|
67 |
| 17, |
Thadesi
|
|
200 |
| 18, |
Glopeani
|
Goplanie |
400 |
| 33, |
Lendizi |
Lędzianie |
68 |
| 34, |
Thafnezi
|
|
257 |
| 36, |
Prissani
|
Pyrzyczanie |
70 |
| 37, |
Uelunzani
|
Wolinianie |
70 |
| 38, |
Bruzi
|
Prusowie |
|
| 47, |
Ungare
|
Węgrzy |
|
| 48, |
Uuislane
|
Wiślanie |
|
| 49, |
Sleenzane
|
Ślężanie |
15 |
| 50, |
Lunsizi
|
Łużyczanie |
30 |
| 52, |
Milzane
|
Milczanie |
30 |
| 56, |
'
|
Głupczanie |
30 |
| 57, |
Opolini
|
Opolanie |
20 |
| 58, |
Golensizi
|
Golęszycy |
5 |
| 53, |
Besunzane
|
Bieżuńczanie |
2 |
| 51, |
Diadesisi
|
Dziadoszanie |
20 |
edytuj Języki zachodniosłowiańskie
| polski |
dolnołużycki |
górnołużycki |
czeski |
słowacki |
kaszubski |
połabski drzewiański |
śląski |
| człowiek |
cłowjek |
čłowjek |
člověk |
človek |
człowiek |
clawak, clôwak |
čłowjek |
| wieczór |
wjacor |
wječor |
večer |
večer |
wieczór |
vicer |
wječor |
| brat |
bratš |
bratr |
bratr |
brat |
bracyna, bracczi |
brot |
brat |
| dzień |
źeń |
dźeń |
den |
deň |
dzéń |
dôn |
dźëń (dźyń) |
| ręka |
ruka |
ruka |
ruka |
ruka |
rãka, paja |
ręka |
rënka (rynka) |
| jesień |
nazymje |
nazyma |
podzim |
jeseň |
jeséń |
prenja zaima, jisin |
jeśëń (jeśyń) |
| śnieg |
sněg |
sneh |
sníh |
sneh |
śniég |
sneg |
śńëg (śńyg) |
| lato |
lěśe |
lěćo |
léto |
leto |
lato |
lato |
lato |
| siostra |
sotša |
sotra |
sestra |
sestra |
sostra |
sestra |
siostra, šwester |
| ryba |
ryba |
ryba |
ryba |
ryba |
rëba |
ryba |
ryba |
| ogień |
wogeń |
woheń |
oheň |
oheň |
òdżin |
widin |
ǒgëń (łogyń) |
| woda |
woda |
woda |
voda |
voda |
wòda |
wôda |
woda |
| wiatr |
wětš |
wětřik, wětr |
vítr |
vietor |
wiater |
wjôter |
wiatr, wiater |
| zima |
zymje |
zyma |
zima |
zima |
zëma |
zaima |
zima |
edytuj Źródła opisujące początki państw zachodniosłowiańskich
edytuj Pierwsze państwa zachodniosłowiańskie
- Państwo Samona (pierwsza połowa VII w.): założone przez kupca frankijskiego Samona około 624 r. Prawdopodobnie miało charakter związku plemion. Samon dał się poznać jako waleczny władca Słowian, który toczył wojny z Awarami i Frankami. Po jego śmierci państwo rozpadło się.
- Państwo wielkomorawskie: powstało ok. 830 r. na ziemiach Moraw i Słowacji. Jego pierwszy władca to Mojmir I. Upadło ok. 906 roku w wyniku najazdu Madziarów.
edytuj Mitologia plemion zachodniosłowiańskich
- Trygław – Trzygław, Trzygłów – bóstwo zachodniosłowiańskie wyobrażane z trzema głowami.
- Świętowit, Swantewit – Światowit, Świętowit, Swarożyc – prawdopodobnie bóg wojny , wróżb i urodzajów czczony przez Słowian połabskich zwanych Wieletami lub Lutykami. Główny ośrodek kultu w Arkonie na wyspie Rugii, gdzie w świątyni w XII wieku znajdował się posąg tego bóstwa, o czterech twarzach, z rogiem obfitości w dłoniach. Świętowitowi był poświęcony biały koń, z którego zachowania się kapłani odczytywali wolę boga, czczony w Radogoszczy.
- Radgost – Radogost; naczelne bóstwo Redarów, jednego z plemion wieleckiej grupy Słowian połabskich. Ośrodek kultu znajdował się w Radogoszczy. Gród został zburzony w roku 1068.
|