Stanisław Kasznica (prawnik).html



Stanisław Wincenty Antoni Kasznica (ur. 23 lutego 1874 w Warszawie, zm. 17 listopada 1958 w Krosinku koło Mosiny), prawnik polski, profesor Uniwersytetu Poznańskiego (później Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza), działacz polityczny.

Urodził się w rodzinie Józefa (prawnika, profesora Szkoły Głównej) i Izabelli z Trębickich. Uczęszczał do szkół średnich w Warszawie, we Lwowie i w Krakowie, gdzie w 1893 zdał maturę. Początkowo studiował chemię we Lwowie, następnie medycynę, a od 1895 prawo w Warszawie. W 1902 otrzymał w Warszawie stopień kandydata nauk prawnych, a w 1904 w Krakowie - stopień doktora praw. W 1905 przebywał w Heidelbergu jako stypendysta Akademii Umiejętności. Następnie poświęcił się pracy w administracji (Wydział Krajowy we Lwowie) oraz działalności politycznej. Był członkiem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego (1904-1908) i posłem na sejm galicyjski (1913-1914). Był współwydawcą dwutygodnika "Rzeczpospolita" (1908-1914). W latach 1912-1919 był profesorem Akademii Rolniczej w Dublanach. Podczas I wojny światowej został członkiem Wydziału Wykonawczego Naczelnego Komitetu Narodowego. W 1915 r. pod zarzutem zdrady stanu aresztowany przez władze austriackie i więziony. Należał do współzałożycieli Zjednoczenia Narodowego (1915). W 1918 przyczynił się do ukonstytuowania Polskiego Komitetu Narodowego we Lwowie.

W 1919 był dyrektorem departamentu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w Warszawie. W styczniu 1920 został mianowany profesorem zwyczajnym UP, objął tamże Katedrę Prawa Administracyjnego. W latach 1929-1931 był rektorem UP, następnie w roku akademickim 1931/32 prorektorem, kilkakrotnie dziekanem Wydziału Prawno-Ekonomicznego. Pracę naukowo-dydaktyczną łączył z działalnością polityczną. W r. 1921 był rządowym ekspertem w sprawie autonomii Małopolski Wschodniej. W r. 1923 przewodniczył komisji reformy administracji. W latach 1922-27 był senatorem z ramienia Narodowo-Chrześcijańskiego Stronnictwa Ludowego i wiceprezesem klubu senackiego tej organizacji. Wycofał się z życia politycznego po przewrocie majowym.

Współpracował z instytucjami katolickimi. W 1935 wydał zbiór szkiców o tematyce religijnej pt. Rozważania (łącznie wydana sześciokrotnie, m.in. Londyn 1944, Rzym 1945, Poznań 1946). Obok pracy naukowej i działalności społeczno-politycznej organizował dyskusje światopoglądowe, rekolekcje zamknięte, a także pisał na tematy związane z wiarą.

W latach 1933-1935 był ekspertem rządowym, uczestniczącym w opracowywaniu projektu ustawy o wewnętrznym ustroju województwa śląskiego. W latach 1935-1939 był sędzią Trybunału Kompetencyjnego. W 1939 po wkroczeniu Niemców do Poznania został uwięziony jako zakładnik, a w grudniu wysiedlony do Limanowej. W latach 1942-1944 przebywał w Warszawie i od 1943 wykładał na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego i Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich. Jego podręcznik Polskie prawo administracyjne ukazał się w wydaniu podziemnym w Warszawie w 1943 (pod pseud. dr A. Łużycki, z fikcyjną datą wydania - 1938; kolejne wydania: Poznań 1946, 1947). W marcu 1945 powrócił do Poznania. Kierował odbudową Wydziału Prawnego UP i zorganizował Sekcję Prawną w Instytucie Zachodnim. Do 1948 był redaktorem naczelnym czasopisma "Administracja i Samorząd na Ziemiach Odzyskanych". Przeniesiony w stan spoczynku z końcem 1947 r., do 1950 wykładał na Akademii Handlowej. W październiku 1956 reaktywowany na UAM.

Zmarł 17 listopada 1958 w Krosinku k. Mosiny pod Poznaniem. Pochowany w Mosinie.

Był dwukrotnie żonaty: z Amelią z Malewskich oraz jej siostrą Eleonorą. Z pierwszego małżeństwa miał synów: Stanisława, przywódcę NSZ i Jana, zaś z drugiego - Andrzeja, Wojciecha i córkę Eleonorę.