Uznanie dziecka.html



Uznanie dziecka stanowi jedno z trzech wyróżnianych w prawie cywilnym rodzajów uznań (obok uznania właściwego i niewłaściwego).

edytuj Przesłanki uznania dziecka

Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 72 wskazuje, iż do uznania dziecka może dojść w przypadku, gdy:

• nie zachodzi domniemanie, iż ojcem dziecka jest mąż matki (domniemanie takie zachodziłoby, gdyby dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania tudzież unieważnienia)
• gdy domniemanie powyższe zostało obalone (do obalenia tegoż domniemania dojść może jedynie wskutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa).

W przypadku zajścia którejkolwiek z dwóch powyższych sytuacji, ustalenie ojcostwa nastąpić może przez uznanie dziecka przez ojca lub na mocy orzeczenia sądowego.

edytuj Rola przedstawiciela ustawowego przy uznaniu dziecka

Gdy mężczyzna, mający uznać dziecko, (Kodeks rodzinny i opiekuńczy posługuje się terminem "ojciec") posiada pełną zdolność do czynności prawnych – wówczas sam, osobiście dokonuje uznania. W sytuacji zaś, gdy ojciec nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, jego przedstawiciel ustawowy nie może niejako w jego imieniu uznać dziecka. Prawo stanowi jednak, że kiedy ojciec ma tylko ograniczoną zdolność do czynności prawnych, wtedy do uznania dziecka wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego.

Przedstawiciel ustawowy dziecka może udzielić zgody na jego uznanie zamiast matki dziecka (do uznania dziecka konieczna jest bowiem – co do zasady – zgoda matki), gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki:

• dziecko jest małoletnie,
• matka nie żyje albo nie przysługuje jej władza rodzicielska, lub jeżeli porozumienie z matką napotyka przeszkody trudne do przezwyciężenia.

edytuj Organ właściwy do uznania dziecka

Wyróżnić można zasadniczo dwie sytuacje:

• uznanie ma nastąpić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – wówczas właściwy jest kierownik urzędu stanu cywilnego tudzież sąd opiekuńczy,
• uznanie ma nastąpić za granicą i dotyczy dziecka, którego rodzice są obywatelami polskimi- wówczas właściwy jest polski konsul lub osoba wyznaczona do wykonywania funkcji konsula.

Uznanie dziecka może jednak nastąpić również przed notariuszem – w razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu ojca lub dziecka.

edytuj Unieważnienie uznania dziecka

Unieważnienia żądać może dziecko lub mężczyzna, który je uznał. Z żądaniem wyjść może także matka. Charakterystyczne jest, że powództwo w tej sprawie wytoczyć może także prokurator. Nie jest jednak dopuszczalne unieważnienie uznania dziecka po jego śmierci.

1. Unieważnienie na żądanie dziecka:

• dziecko może z tym żądaniem wystąpić, gdy mężczyzna, który je uznał przed osiągnięciem przez nie pełnoletności, nie jest ojcem dziecka,
• dziecko może żądać unieważnienia uznania dopiero po dojściu do pełnoletności, jednakże nie później niż w ciągu trzech lat po dojściu do osiągnięcia tejże,
• powództwo winno zostać wytoczone przeciwko mężczyźnie, który dziecko uznał i przeciwko matce (gdy matka nie żyje – przeciwko rzeczonemu mężczyźnie; gdy mężczyzna nie żyje – przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy).

2. Unieważnienie na żądanie mężczyzny, który uznał dziecko:

• w ciągu roku od daty uznania żądać może unieważnienia uznania z powodu wady swego oświadczenia woli,
• powództwo powinno zostać wytoczone przeciwko matce i dziecku (gdy matka nie żyje – przeciwko dziecku).

3. Unieważnienie na żądanie matki:

• powództwo powinno zostać wytoczone przeciwko mężczyźnie, który dziecko uznał i przeciwko dziecku (gdy mężczyzna nie żyje – przeciwko dziecku).

edytuj Inne uwagi dotyczące uznania dziecka

• dziecko poczęte, lecz jeszcze nie narodzone również może zostać uznane,
• w razie śmierci dziecka nie może nastąpić jego uznanie, chyba że dziecko zostawiło zstępnych,
• do uznania dziecka pełnoletniego potrzebna jest jego zgoda (obok zgody matki; jednakże zgoda matki zostaje pominięta w sytuacji gdy matka nie żyje lub porozumienie z nią napotyka przeszkody trudne do przezwyciężenia)

edytuj Linki zewnętrzne

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (przepisy dotyczące uznania dziecka – art. od 72 do 83)