Wzdów.html

Współrzędne: 49°38'30" N 22°00'00" E49.6416667 22 (Wzdów)

Wzdów
Województwo	podkarpackie
Powiat	brzozowski
Gmina	Haczów
Położenie	49° 38' 30'' N 22° 00' 00'' E
Ludność • liczba ludności	1000
Strefa numeracyjna (do 2005)	13
Tablice rejestracyjne	RBR
Położenie na mapie Polski Wzdów

Wzdów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Haczów.

Pałac Ostaszewskich we Wzdowie

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

edytuj Historia

Pierwsze wzmianki o Wzdowie pochodzą z 1402 roku, kiedy to właścicielem wsi był Piotr Wzdowski vel Piotr Smolicki (bezdzietny), a od 1464 r. synowie jego siostry Anny - bracia Jan i Mateusz ze Wzdowa. Od 1469 r. posiadaczem Strachociny i tych ziem był tylko Mateusz Wzdowski (Maciej -Matheus!- poborca sanocki, który w roku 1511 nadał prawa dla Brzozowa). Następcą, był jego syn i Zofii Rosenberg (c. Mikołaja Rosenberga); Adam Wzdowski (- zm. 1539 -Jasienica); wojski sanocki, który dziedziczył po ojcu część miasta Nowotańca (1520), Strachocinę (1518 - 1520), i Wzdów (w l.1505-1538). Potomkami Adama Wzdowskiego; były córki; Zofia -żona Hieronima Stano i druga córka- żona Stanisława Bala oraz syn Jan Wzdowski - dziedzic Wzdowa, fundator nagrobka dla ojca w kościele w Jasionowie. W XVI i w XVII w. Wzdów należał jeszcze do Wzdowskich h. Szreniawa. W czerwcu 1624 r. Tatarzy zniszczyli dobra we Wzdowie i wymordowali ludność.

W XVIII w właścicielką była Anna Teresa Ossolińska (ur. 1746, zm. 1810) - krajczyna koronna, córka Józefa Kantego Ossolińskiego, zwolenniczka konfederacji barskiej, założycielka filantropijnego Zakonu Kawalerów i Domu Wytrwałości.

Od 1794 r. Wzdów był siedzibą szlacheckiego rodu Ostaszewskich. Wieś tę zakupił od Teresy z Ossolińskich Potockiej Michał Ostaszewski (ur. ok. 1720, zm. 1816), jeden z organizatorów i przywódców konfederacji barskiej na Podkarpaciu, zwolennik Konstytucji 3 maja, inicjator budowy uzdrowiska Iwonicz-Zdrój. W 1795 r. przekazał on dobra wzdowskie swemu synowi Sebastianowi. Po Sebastianie wieś odziedziczył w 1823 r. jego syn Teofil Wojciech Ostaszewski, działacz społeczny, patriotyczny i gospodarczy, który zniósł pańszczyznę i wybudował we Wzdowie szkołę ludową. W 1846 roku we Wzdowie zgromadzili się ochotnicy do powstania krakowskiego, za co Teofil znalazł się - na dawa lata - w austriackim więzieniu. Jego żoną była Emma z Załuskich, pianistka i działaczka społeczna, która organizowała kwesty dla powstańców styczniowych i dawała schronienie we Wzdowie dla uciekinierów z zaboru rosyjskiego, matka wynalazcy i autora przebudowy pałacu wzdowskiego w 1880 r.- Adama Ostaszewskiego.

W roku 1883 jeden z pierwszych w Galicji ludowych zespołów amatorskich w Jasionowie, wystawił we wzdowskiej stajni wyścigowej Teofila Ostaszewskiego sztukę Władysława Anczyca "Flisacy". Organizatorem tego amatorskiego ruchu teatralnego był syn miejscowego organisty i nauczyciela szkoły parafialnej - Adam Froń. W 1911 r. odbyło się tu pierwsze na wsi polskiej przedstawienie Wesela Wyspiańskiego.

Przez 47 lat, do 1 stycznia 2006, Wzdów był siedzibą Małopolskiego Uniwersytetu Ludowego (przeniesionego do Woli Sękowej).

edytuj Ludzie związani ze Wzdowem;

edytuj Bibliografia

Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, Ossolineum, Wrocław 1995.t.VIII Ziemia Sanocka
Akta zapisu Jana Wzdowskiego na dobrach Nowotaniec na rzecz Hieronima Stano z 1545 (2) k.2-4 Biblioteka Jagiellońska
Akta grodzkie i ziemskie

edytuj Linki zewnętrzne

O przenosinach uniwersytetu ze Wzdowa do Woli Sękowej

p • d • e

Gmina Haczów

Siedziba gminy: Haczów

Wsie sołeckie: Buków • Haczów • Jabłonica Polska • Jasionów • Malinówka • Trześniów • Wzdów